Erdogan heeft zijn hand overspeeld in het Midden-Oosten

Erdogan heeft zijn hand overspeeld in het Midden-Oosten

748
0
Erdogan_heeft_zijn_hand_overspeeld_in_het_Midden-Oosten

Erdogan_heeft_zijn_hand_overspeeld_in_het_Midden-OostenAmsterdam – Vier bijzondere sprekers waren 16 april aanwezig om alweer de vierde lezing over de serie “Inzicht in Turkije” te verzorgen. Deze keer ging het over Turkse politiek in het Midden-Oosten. Het waren niemand minder dan dr. Jan Jaap de Ruiter (arabist en universitair docent), prof. dr. Karel Steenbrink (emeritus hoogleraar bij de Universiteit Utrecht), Monique Samuel (politicoloog en Midden-Oostendeskundige) en dr. Annemarike Stremmelaar (hoofdredacteur ZemZem).

De eerste spreker van de avond was dr. Jan Jaap de Ruiter. Hij begon de avond met een samenvatting van zijn essay, waarin de vraag wordt gesteld in welke mate de democratie van Turkije een voorbeeld is voor de landen waarin de Arabische Lente heeft plaats gevonden. Om deze vraag te beantwoorden keek De Ruiter met name naar Egypte en Tunesië, twee landen die bekend staan om de Arabische Lente. “Een vraag die vaak komt boven drijven is of de islam wel samen gaat met democratie. Dit is dan ook de vraag en essentiële rode draad in mijn verhaal van vanavond.”, aldus De Ruiter. Vervolgens benoemde hij direct Turkije als voorbeeld van een democratisch en islamitisch land. “Natuurlijk is het zo dat er de laatste tijd allerlei discussies zijn of Turkije nog wel een democratie is met het autoritaire gedrag van de premier. Mijn stelling is dat dit nog steeds het geval is. Er zijn nog steeds verkiezingen in Turkije en die worden naar mijn gevoel nog steeds eerlijk gehouden.” De vraag van de avond was echter niet of Turkije nog wel een democratie is, maar of Turkije een voorbeeld is voor andere Arabische landen en dan met name Egypte en Tunesië. “Mijn stelling is dat de problematische geschiedenis tussen Turken en Arabieren en de al te gretige houding van Erdogan ten opzichte van de afgezette president Morsi in Egypte, de oorzaak is dat de Turkse democratie niet het inspirerende voorbeeld is geweest voor wat er in zowel Egypte als in Tunesië is gebeurt.”, aldus De Ruiter.

Vervolgens was het aan Monique Samuel om op het essay van dr. Jan Jaap de Ruiter commentaar te geven. Vol passie begon Samuel aan een vurig betoog waarin zij zowel de islamitische Ennahda-beweging in Tunesië als de Moslimbroerders in Egypte er verbaal goed van langs gaf. Ze ziet in deze twee politieke bewegingen een grote bedreiging voor anders denkenden, anders gelovigen en andere partijen. Ook vindt Samuel dat premier Erdogan van Turkije zich in Cairo teveel als een volwaardig aanhanger van de Moslimbroeders in Egypte presenteert. “Erdogan maakte er in Egypte geen geheim van dat hij zichzelf een Moslimbroeder vindt. Ik vind dit een enorme fout van hem en daarmee heeft hij ook de Egyptische bevolking te kort gedaan. De verkiezingsuitslag was daarmee al bepaald. Zij vindt dat de verkiezingen anders dan De Ruiter beweerde in Egypte niet zo vriendelijk als wordt gezegd. Ik heb knokploegen op straat zien staan en gezien hoe vrouwen zonder hoofddoek werden aangevallen omdat men wist dat zij niet op de Moslimbroederschap zouden stemmen. Het Hooggerechtshof heeft bovendien geoordeeld dat er fraude is gepleegd met de verkiezingen. Dit terwijl Erdogan maar zat te schreeuwen dat zijn Moslimbroedervriend in zwaar weer was belandt en dat er een coup tegen hem werd gepleegd. In dit alles heeft Erdogan zijn macht in de Arabische wereld en de invloed die Turkije had kunnen hebben verspeeld.”, aldus Samuel als reactie op het essay van dr. Jan Jaap de Ruiter.

Na Monique Samuel was het de beurt aan de hoofdredacteur dr. Annemarike Stremmelaar van het blad ZemZem, een tijdschrift over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de islam. Stremmelaar is van mening dat Turkije heeft laten zien dat islam en democratie samen gaan. Daarin deelde ze de mening van De Ruiter. Ook was zij het deze avond deels oneens met Monique Samuel. “Ik ben verbaasd dat Samuel expliciet de relatie tussen islam en democratie centraal stelt. De problemen van de Turkse binnenlandse politiek hebben niets met de islam te maken. Dit gaat over corruptie en sensuur. Het gaat om het gebrek aan werkelijke democratie.”

Het was de eer aan prof. dr. Karel Steenbrink om de avond af te sluiten. De professor vroeg naar de psychologie van de oude politieke leiders ( mubarak,Khaddafi, Ben Ali) en ging met name in op het vraagstuk waarom die zolang aan de macht blijven terwijl ze alles al hebben en geen visie of toekomst vernieuwd kunnen zien.. “Wat is nou de psychologie van die oude heren die als maar aan het bewind willen blijven. Waar doen ze dat nu eigenlijk voor? Voor het geld hoeven ze het niet te doen en ideeën hebben ze ook al niet meer.” Daarnaast formuleerde profesoor Steenbrink voor de nadere discussies enkele vragen als: Hoe krijg je een onderbetaald leger, dat geld wil hebben uit hotels en industrie, terugg tot zijn echte kleine taak van landsverdediging? En hoe snoer je de monden van hen die beweren dat de islam echt het enige antwoord is, terwijl die islam zo veelzijdig en meerduidig is als maar kan?” Verder vindt professor Steenbrink dat Turkije in Syrië een rol leek te kunnen spelen, maar dat is volgens hem ook helemaal mislukt. “Ook elders weet Turkije momenteel geen aanzien of invloed te kunnen krijgen.”

Erdogan_heeft_zijn_hand_overspeeld_in_het_Midden-Oosten_4delezing
Kortom, alle vier sprekers vinden dat Erdogan zijn hand heeft overspeeld in het Midden-Oosten. De vraag is nu hoe het afloopt in de regio en of Turkije als een inspirerend voorbeeld kan blijven fungeren voor de Arabische landen.

Al met al was het een zeer interessante lezing met dank aan vier uitgesproken deskundigen. Het publiek kan terug kijken op een leerzame avond waarin meerdere kanten van de complexe politieke situatie in het Midden-Oosten zijn belicht.