Kan civil society de democratie in Turkije redden?

Kan civil society de democratie in Turkije redden?

831
0
Lily_Sprangers_ve_Prof._dr._Paul_Dekker__

Lily_Sprangers_ve_Prof._dr._Paul_Dekker__Amsterdam – Dinsdag 24 juni 2014 vond de vijfde lezing van de serie ”Inzicht in Turkije” plaats met twee nieuwe gasten. De centrale vraag van de avond was of de civil society de democratie in Turkije kan redden. De lezing werd onder moderatorschap van Gürkan Çelik verzorgd door Lily Sprangers, directrice van het Turkije Instituut, en Paul Dekker. Laatst genoemde is hoogleraar civil society aan de Universiteit van Tilburg en is als hoofd van de onderzoekssector Participatie, Cultuur en Leefomgeving verbonden aan het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Hij is daarbinnen onderzoeksleider van thema’s als civil society, burgerparticipatie, publieke opinie en Europa. 

Velen binnen en buiten Turkije maken zich zorgen om de teloorgang van de democratisering die een aantal jaren geleden leek te worden ingezet. Het toenemend autoritaire optreden van de Turkse regeringen van het afgelopen decennium roept veel verzet op, maar van effectieve politieke tegenkrachten lijkt nauwelijks sprake te zijn. Voor de toch al sterk verdeelde oppositie is – met een meerderheidsregering in haar derde termijn – eigenlijk geen rol meer weggelegd. Met de komende presidentsverkiezingen (augustus 2014), de mogelijke kandidatuur van de huidige regering en diens ambitie de executieve bevoegdheden ten volle te benutten, lijken de kansen op een reële democratie verder weg dan ooit.  Wat de huidige Turkse regering betreft is democratie: één keer in de vier jaar stemmen. Maar hoe kan de Turkse kiezer los van de verkiezingen zijn/haar stem laten horen? Waar blijft de Turkse burgerbeweging? Is die na Gezi roemloos ten onder gegaan? Of is dat een proces van elke democratie die moet doormaken in elk opkomend land? Lily Sprangers trachtte antwoorden op deze vragen te formuleren door inzicht te verschaffen in uiteenlopende functies die civil society organisaties doorgaans vervullen in gevestigde en ontwikkelende democratieën en hoe past dat binnen de huidige maatschappelijke-politieke verhoudingen in Turkije?

Het was Lily Sprangers die deze avond met haar lezing van start ging. Vrijwel direct ging Sprangers één van de voornaamste bedreigingen benoemen van de civil society in Turkije. “Turkije’s grootste probleem is de verregaande mate van politisering en polarisatie.” De incidenten zoals Gezi Park en Corruptieschandalen in Turkije laten zien dat de groeiende Turkse civil society de macht wil verdelen en de religie wil depolitiseren. Eén van de meest betekenisvolle rollen van Civil Society Organisaties (CSO’s)  is samenwerking tussen groepen, vertegenwoordigers met uiteenlopende affiliaties die zich voor één enkel agendapunt verenigen. Juist deze rol wordt in Turkije door de aanhoudende polarisatie ondermijnt, volgens de spreekster. Door het ontbreken van werkelijk invloedrijke, maar politiek neutrale CSO’s verliest de civil society aan kracht. Coöptatie van CSO’s door de politiek, zoals in Turkije de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden, verhoudt zich slecht tot de verbindende functie die CSO’s doorgaans zouden moeten hebben. Aan het einde van haar lezing werd dan ook de vraag gesteld of de civil society de democratie kan redden in het huidige Turkse politieke klimaat. “Onder de huidige omstandigheden in ieder geval niet.”, aldus een teleurgestelde Sprangers.

Na Lily Sprangers was het de beurt aan professor Paul Dekker om zijn kijk op de civil society te belichten. Als onderzoekleider bij het Sociaal en Cultureel Planbureau is civil society één van de onderzoeksthema’s van Dekker. Daarnaast is hij ook hoogleraar civil society aan de Universiteit van Tilburg. Professor Dekker reageerde onder andere op de “somberheid” van Sprangers die van mening is dat de civil society de democratie in Turkije niet kan redden. “In 1985 waren er mensen die zeiden dat het IJzeren Gordijn iets voor de eeuwigheid zou zijn, en vier jaar later was het er niet meer. Dit zijn van die gebeurtenissen waar je hoop uit kunt halen.” Dekker is dan ook van mening dat je altijd positief moet blijven omdat positieve maatschappelijke veranderingen onverwachts kunnen optreden. Wat dat betreft is het effect van een civil society soms onvoorspelbaar.

Al met al was het opnieuw een zeer interessante lezing met dank aan twee deskundigen op het gebied van civil society. Het NTFF kijkt dan ook met veel plezier uit naar de resterende lezingen in deze serie Inzicht in Turkije. De eerst komende twee lezingen zijn ingepland op 17 september en 5 oktober 2014 en gaan respectievelijk over Turkse economie en de Turkse kunst, cultuur en poëzie. De sprekers van deze zesde en zevende lezing zullen binnenkort bekend worden gemaakt op www.ntff.nl Deze serie bevat in totaal 10 lezingen. De overige lezingen zullen gaan over de religie, persvrijheid en de Koerdische kwestie.