Seminar over Ottomaanse kunst en cultuur

Seminar over Ottomaanse kunst en cultuur

971
0
Foto_Hans_Theunissen

Foto_Hans_TheunissenOp donderdag 16 april 2015 organiseerde NTFF een seminar rondom Ottomaanse kunst en cultuur. Het thema van de bijeenkomst was de waarde van Ottomaanse tegels en keramiek voor het werelderfgoed en de manier waarop kunst en cultuur Turkije en Nederland in de loop der eeuwen hebben verbonden. Sprekers van de avond waren Hans Theunissen van de Universiteit Leiden en Mehmet Akbaygil, bestuurslid van de Iznik Foundation en directeur van Iznik Tiles and Ceramics.

Presentatie Hans Theunissen
Na een korte introductie door het bestuur van NTFF werd het woord gegeven aan Hans Theunissen. Dr. Theunissen is als docent verbonden aan de Universiteit Leiden en deed onder meer onderzoek naar het gebruik van Nederlandse tegels in Barok-Rococo interieurs in het Ottomaanse rijk in de 18e eeuw. Theunissen presenteerde een historisch overzicht van de oorsprong en ontwikkeling van de Ottomaanse tegelkunst in de periode 1450 – 1650 en de plek die Iznik hierin innam.

De Turkse stad Iznik was eeuwenlang het centrum van de keramiekkunst van de Ottomanen. De stad lag op het kruispunt van culturen uit Azië, het Midden-Oosten, Afrika en Europa, en liet zich aantoonbaar beïnvloeden China en Perzië. Theunissen betoogt echter dat de Iznik-kunst aantoonbaar meer Europees dan Midden-Oosters of Aziatisch is. Diverse Europese culturen hadden invloed op de Iznik-motieven. Theunissen stelt dat ook Nederlandse en Ottomaanse tegelmakers elkaar op verschillende momenten hebben beïnvloed. Nota bene kwam de typisch ‘Hollandse’ tulp via Europese diplomaten vanuit Anatolië naar de Nederlanden.

Presentatie Mehmet Akbaygil
De tweede spreker van de avond was de Turkse ondernemer Mehmet Akbaygil, bestuurslid van de Iznik Foundation en directeur van Iznik Tiles and Ceramics. In zijn presentatie lichtte Akbaygil toe op welke manier de Iznik Foundation er begin jaren negentig van de vorige eeuw in slaagde om de traditionele Iznik-kunst nieuw leven in te blazen nadat deze in de loop van de zeventiende eeuw was verdwenen. Na 3 jaar onderzoek en experimenten kon het originele productieproces worden achterhaald. Sinds eind jaren negentig produceert het bedrijf in haar atelier in Iznik op authentieke wijze handgemaakte kwartstegels en -keramiek.

Naast de productie van de traditionele Ottomaanse motieven – bloemen, bomen, dieren, galeien en geometrische vormen – ontwerpt de Foundation sinds 2005 ook hedendaagse, mondaine designs. In dat jaar werd door de organisatie een tentoonstelling georganiseerd waarbij 16 gevestigd en opkomende ontwerpers werd gevraagd hun interpretatie van de Iznik-tegel te ontwerpen. De traditionele Iznik-tegel werd als het ware als leeg canvas aan de designers beschikbaar gesteld. Dit resulteerde in een diverse tentoonstelling van uiteenlopende ontwerpen, van onder meer de bekende Irakese architecte Zaha Hadid en de Italiaanse ontwerper Ettore Sottsass. Dat maakte deze vorm van Turkse tegelkunst toegankelijk voor een breder publiek wereldwijd, stelt Akbaygil. Hans Theunissen vult aan: ‘Voor de Iznik Foundation is een belangrijke rol weggelegd als het gaat om het levend houden van de Iznik-keramiekkunst. Echter, het aangaan van verbindingen met hedendaagse ontwerpers en de productie van moderne ontwerpen is hierbij cruciaal, juist om een breder publiek aan te kunnen spreken.’

Foto_Mehmet_AkbaygilEen van de conclusies van de avond was dat de Iznik-keramiek een belangrijke, zo niet cruciale rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de Ottomaanse kunst en cultuur. Een tweede belangrijke conclusie van de avond was dat de kracht van de Iznik-kunst onder meer schuilt in het feit dat de kunst altijd openstond om zich te laten inspireren door kunst en cultuur van zowel binnen als buiten het Ottomaanse rijk. Naast China en Perzië is Nederland hier zeker een belangrijk voorbeeld van. Met de inspanning van de Iznik Foundation heeft de Iznik-kunst een nieuwe impuls gekregen en lijkt de continuïteit van deze veelzijdige tegelkunst gewaarborgd voor toekomstige generaties.

Als blijk van waardering voor de organisatie van het seminar kreeg NTFF-voorzitter Gürkan Çelik na afloop van de avond kreeg van dhr. Akbaygil een tegel uitgereikt met daarop het logo van de Netherlands-Turkish Friendship Foundation.