Turkije vs EU: Afspraak is afspraak

Turkije vs EU: Afspraak is afspraak

727
0
IMG_1114

IMG_1114Amsterdam – Dinsdag 15 april vond de derde bijeenkomst van de serie ”Inzicht in Turkije” plaats met twee bijzondere gasten. De lezing werd namelijk verzorgd door voormalig Europarlementariër Joost Lagendijk (GroenLinks) en Mark Verheijen, Europawoordvoerder van de VVD in de Tweede Kamer. De avond stond in het teken van de verkiezingsuitslagen en de politiek in Turkije, het Twitter-verbod en de vraag hoe de vlag erbij hangt voor het EU-lidmaatschap.

Het was aan Joost Lagendijk, die universitair docent aan de Sabanci Universiteit in Instanbul was, om het spits af te bijten. Lagendijk begon in zijn betoog door een verklaring te geven over het laatste verkiezingssucces van de AK Partij (AKP), de partij van premier Erdogan. Want hoe kan het dat de AKP nog steeds 45% van de stemmen haalt? In de meeste landen zou een regering of premier met zulke corruptiebeschuldigingen namelijk een grote nederlaag leiden. Volgens Lagendijk is dat onder andere te verklaren door te kijken naar de mensen die op de AKP stemmen. “Het gaat hier om een breed palet aan kiezers. Het zijn onder andere de nieuwe ondernemers die zich niet vertegenwoordigd voelden door de politiek in Ankara van voor 2002 en die in de AKP een partij zien die weliswaar sociaal cultureel conservatief is, maar economisch gezien liberaal is en de belangen van ondernemers verdedigt. Daarnaast is het de groeiende gelovige middenklasse. Turkse moslims die in de AKP en Erdogan de partij zien die hun manier van leven en denken vertegenwoordigt. Dan is er een derde groep, namelijk de arme onderklasse die in Erdogan ‘hun man’ ziet. De man die de taal van de kleine man spreekt. Tot 2012 had men ook nog de liberale intellectuelen van Turkije die in de AKP de partij zien die eindelijk doet wat zij via hun eigen partij en beweging nooit voor elkaar kregen, namelijk de macht van het leger terugdringen en tot 2010 hervormingen doorvoeren. Bovendien zagen de intellectuelen in de AKP een partij die de toetredingsonderhandelingen bevordert. Daar komt bij dat de economie sinds 2002 gegroeid is en een zekere mate van stabiliteit heeft bereikt. Denkend aan de crisis van 2001 zijn er veel mensen die dit gegeven zeer verwelkomen.”, aldus Lagendijk inzake het recente verkiezingssucces van de AKP.

Wat betreft de toekomst van Turkije onder Erdogan ziet Lagendijk het duidelijk minder positief in. “In een land waar Twitter en YouTube worden afgesloten zullen ICT-bedrijven zich niet gaan vestigen, in die zin schiet Turkije zichzelf in de voet door de kanalen af te sluiten die ze nodig hebben om door te groeien. Ik verwacht daarom binnen een termijn van twee à drie jaar steeds meer groeiende economische problemen, omdat nog de nodige investeringen uit het buitenland zullen afnemen en de problemen in het binnenland zullen toenemen.”

IMG_1121De uitgesproken liberale VVD politicus Mark Verheijen nam het stokje over van Joost Lagendijk en hield uit de losse pols een coreferaat op de analyse en het essay van Lagendijk. Verheijen ging met name praten over Turkije in relatie tot Europa. Prangende vraag is natuurlijk of Turkije wel of niet kan toetreden tot de Europese Unie (EU). Verheijen begon zijn lezing door uit te leggen dat de gemaakte afspraken van zowel Turkije als Europa moeten worden nagekomen. “Wij zijn nu eenmaal die weg gaan bewandelen en kunnen daar niet eenzijdig van afwijken. Afspraak is immers afspraak.” Kort daarna ging de Europa woordvoerder van de VVD uitleggen om welke twee redenen Turkije belangrijk is voor Europa. “De eerste reden is de geopolitiek, dus de ligging de omvang en de brug naar het Midden-Oosten. Twee is de economische reden. Zowel Turkije als Europa kunnen enorm van elkaar profiteren.” Ondanks deze twee belangrijke redenen ziet Verheijen Turkije niet snel toetreden tot de EU. “Als je mij eerlijk vraagt of Turkije ooit gaat toetreden tot de EU dan zeg ik op dit moment nee. Afspraak is afspraak, maar ik geloof niet dat Turkije bereid zal zijn de eisen van Europa in te willigen. Europa is per definitie een politieke cultuur van geven en nemen. De Turkse ‘winner takes it all’ cultuur verhoudt zich enorm slecht met Brussel. Als je kijkt naar de afgelopen jaren zie je dat er eerder meer dan minder afstand is ontstaan tussen Turkije en de EU. Ik ben om die reden sceptisch en terughoudend. Sterker nog, ik zie het er nooit van komen.”, aldus Verheijen.

Kortom, de vlag staat er voorlopig slecht voor. De algemene overtuiging is dat de recente ontwikkelingen in Turkije vooralsnog geen garantie geven voor het nakomen van de afspraken die onderling zijn gemaakt tussen Turkije en de Euro voor het volwaardige EU-Lidmaatschap. De democratisering in Turkije valt tegen en biedt voorlopig weinig perspectief voor de toetreding tot de EU.

Met trots kan NTFF terugkijken op een succesvolle derde lezing met twee zeer uitgesproken gasten die bovendien de nodige reacties losmaakten in het publiek. Een avond waarbij de vrijheid van meningsuiting van zowel de sprekers als het publiek hoogtij vierde.